Tomme blomsterklaaser på tomatplantene – en frustrasjon de fleste dyrkarar kjenner
Tomme blomsterklaaser på tomatplantene er noko av det mest frustrerende ein drivhusgartnare kan oppleve, særleg når buskane ser friske og kraftige ut. Som regel ligg problemet hos steril pollen eller manglande betingelser for pollenspiring. Etter mange års eksperimentering i eigne bed har eg funne ein kombinasjon av tiltak som får sjølv dei mest krevjande sortane til å sette frukt.
Dei viktigaste fiendane av fruktsetjing i lukka dyrking
I drivhuset skaper vi vårt eige mikroklima – og det kan nokre gonger bli direkte skadeleg for avlinga. Tomatpollen er tung og flyg ikkje med lufta, den fell rett ned. Er drivhuset for fuktig, klumpar pollenet seg saman. Er det for varmt, blir det sterilt.
| Faktor | Verknad på pollenet | Konsekvens |
| Temperatur over 32°C | Pollenet blir sterilt | Blomstrane tørkar inn og fell av |
| Luftfuktigheit over 75% | Pollenet klistrar seg saman | Bestøving skjer ikkje |
| For lite lys | Svake pollenkorn | Fruktanlegg dannar seg ikkje |
Ein dokumentert framgangsmåte for å redde avlinga
For at tomatane skal begynne å sette frukt aktivt, må ein påverke plantenes fysiologi på fleire plan samstundes. Det er ikkje nok å gjødsle – du må òg hjelpe til mekanisk og kjemisk.
-
Morgonristing. Kvar dag innan klokka 11 går eg gjennom drivhuset og ristek forsiktig på stenglar eller rankestøttene. Dette er nok til å få modent pollen til å falle frå støvknappane ned på arret.
-
Gjennomtrekk er avgjerande. Tomatar toler ikkje stille luft. Opne dører og lufteluker på begge sider av drivhuset er eit absolutt krav for god bestøving.
-
Fjern overdrivne blad. Dersom busken veks svært frodig og grønt, prioriterer planta vekst framfor reproduksjon. Fjern dei nedste blada opp til den første blomsterklasen.
-
Sprøyt med borsyre. Dette er eit klassisk og sviktfritt middel. Løysinga hjelper pollenkorna å spire og sikrar betre fruktsetjing.
Tips: Under langvarige hetebølgjer med temperaturar over 35°C kan bladsprøyting med reint, kaldt vatn om kvelden hjelpe til å kjøle ned plantetemperaturen og gi pollenet ei viss oppfrisk. Gjer dette berre dersom luftventilasjonen er heilt optimal.
Val av stimuleringsmiddel og gjødsel
Ein vanleg feil er å gi tomatane store mengder nitrogen i blomstringstida. Det fører til at planta «gløymer» fruktsetjinga og i staden produserer overdrivne bladvekstar. I denne fasen bør du heller prioritere kalium og sporstoff.
| Middel | Bruksformål | Eigenskapar |
| Bor + Magnesium | Styrkar blomsterstilken | Hindrar at fruktanlegget fell av |
| Askeekstrakt | Tilførar kalium og fosfor | Naturleg måte å styrke immunforsvaret til planta på |
| Ravsyre | Dempar varmestress | Hjelper planta å overleve temperatursvingingar |
-
Hald sideskot under kontroll. Unødvendige sideskot stel næring som burde gå til fruktanlegget.
-
Vann berre ved rota. For mykje fukt direkte på blomstrane hemmar bestøvinga kraftig.
-
Bruk jorddekke. Eit lag halm eller tørt gras jamnar ut svingningar i jordfukt og held røtene i balanse.
«Eg skjønte lenge ikkje kvifor tomatane i det eine drivhuset hang i tunge klasar, medan det i det andre berre sto nakne stenglar. Det viste seg at skilnaden var eit gløymt vindauge. Kontinuerleg luftsirkulasjon utgjer 70 prosent av suksessen med tomatbestøving.»
Markus Weber er spesialist på økologisk landbruk og innendørs dyrkingsteknikkar. Han har drifta familiegarden sin i over 15 år, der han personleg har testa hundrevis av tomatsortartar og metodar for å auke avlingane utan bruk av sterke kjemiske middel.
Ofte stilte spørsmål
Kvifor gulnar blomstrane og fell av saman med stilken?
Dette er eit tydeleg teikn på at temperaturen i drivhuset har vore for høg og gjort pollenet livlaust.
Kan ein bruke honning for å lokke bier inn i drivhuset?
Tomatar er sjølvbestøvande planter og treng eigentleg ikkje insekt. Luftrørsle er langt viktigare enn bibesøk.
Kor ofte bør ein gjødsle med bor?
To til tre behandlingar per sesong med to vekers mellomrom er tilstrekkeleg, og det bør skje i perioden når klassane blomstrar aktivt.
Hjelper intensiv vatning i varmt vêr?
Overskot av vatn i jorda ved høge lufttemperaturar skapar berre ein «badeeffekt» som gjer ytterlegare skade på fruktanlegget.
Kva gjer ein om tomatane begynner å «fete seg opp»?
Slutt umiddelbart med all nitrogengjødsel og legg heller over til bladsprøyting med kaliumgjødsel.
Spelar natttemperaturen inn på fruktsetjingsåtferda?
Ja, absolutt. Dersom det om natta er under 14°C i drivhuset, bremsar pollenspiringa kraftig opp og fruktsetjing er ikkje lenger mogleg.
Riktig mikroklima og rettidig hjelp til bestøvinga garanterer stabil avling sjølv i dei mest krevjande somrane. Alle desse metodane er prøvde og testa i praksis, og dei gir deg moglegheit til å hauste maksimalt med frukt frå kvar einaste busk. Å utvikle sterke fruktanlegg handlar i botnen og grunn om merksemda du viser planta i den avgjerande blomstringsperioden.
